YEŞİL YAKITLAR, AB, BİYOTEKNOLOJİ VE TÜRK TARIMI

Gerek kolza ve benzeri yağ bitkilerinden yararlanılarak elde edilen biyodizel ve gerekse mısır, şeker kamışından elde edilen biyobenzin bir çok ülkede taşımacılıkta kullanılmaya başlanmıştır. Bazı ülkeler, bunların kullanımını önümüzdeki yıllarda belirli oranlara çıkarmak üzere yasal düzenlemelere gitmişlerdir. Örneğin AB'de yeşil yakıtların kara nakil araçlarında kullanılan yakıtın 2010 yılında %5,75’ini oluşturması hedeflenirken, ABD 2006 yılında 19 milyar litre (5 milyar galon) olan etanol kullanımının on yıl içinde yani 2017 yılında 132 milyar litreye (35 milyar galona) çıkartmayı hedeflemektedir. Bu kararlarda, azalan dünya petrol rezerv sorunundan öteye, yeşil yakıtların CO2 emisyonuna olumlu katkıları nedeniyle temiz çevre özlemi vardır.Bu bağlamda Türkiye’de de, gerek biyodizel ve gerekse biyobenzin konusunda bazı hamlelere rastlanmaktadır. 2007 yılı itibarı ile biyodizel üretim tesisi için onlarca firmaya yetki verilirken, etanol (biyobenzin kaynağı) konusunda henüz tek bir şirket devrededir. Halbuki dünyada üretilen 38 milyar litrelik yeşil yakıtın %90’ı etanol bazlıdır. Etanole yönelik araştırmalardan da yararlanarak ABD’de 2006 yılında 114’ü kurulu, (80’i de inşa halinde) rafinesinin hammadde sorununa çözüm getirilmiştir. Söz konusu araştırmalardan birkaç örnek verecek olursak: Pioner tohumculuk firması tümü fermente olabilen 135 hibrit mısır çeşidi geliştirmiş; etanol üretimi için yeni arpa çeşitleri ıslah edilmiş, bazı tohumculuk firmaları biyotekolojik olarak geliştirdiği mısırda etonole dönüşümü kolaylaştıran çok etkili bir enzim üretmeyi başarmış, etanol eldesi amacıyla dekardan 12 ton biyokütleye ulaşılan transgenik mısır çeşitleri geliştirilmiş ve GDO kavakta selulozun etanole dönüşümü daha ekonomik hale getirilmiştir.
AB ise bu konuda geç kalmışlığını adeta 7. çerçeve programında bu konulara ağırlık vermekle kapatmaya çalışmaktadır. Fransa’nın 2006 yılındaki 5 bin hektarlık transgenik mısır alanını 2007 yılında 50 bin hektara çıkarmaya karar vermesi, birçok yeni transgenik çeşitlerin tescili, bu çabaların yalnız birer örneğidir. Türkiye’de ise henüz etanol eldesine uygun mısır çeşidi olmadığından Bursa merkezli etanol üretim tesisi yetkililerinin ifadesine göre bir ton mısırdan 250 ile 380 litre arasında etanol alınabilmektedir. Burada insan “keşke araştırmalarımızı zamanında ve gereksinim duyulan alanlara yönlendirebilseydik” şeklinde düşünebilir. Diğer taraftan Türkiye’de mısır üretimi stabil olmaktan uzaktır. 2000’li yıllarda iki milyon tonluk mısır ithalatının (tabiî ki transgenik – klasik ürün hasadının ayrı ayrı yapılmadığı ABD ve Arjantin’den) yılları, üretimin dört milyon tona çıktığı, neredeyse hiç ithalatın yapılmadığı yıllar takip etmiştir. 2006 yılı üretimi ise şimdiden 250 bin ton ithalat kararının alınmasına neden olmuştur. Bu durumda Türk mısırı ile etanol senaryoları yazmak ne derece yerinde olur? Mısır üretimi ülkemizde artırılamaz mı?
· Türkiye’de mısırın ana ürün tarımı ekim nöbeti çerçevesinde Marmara, Ege, Akdeniz ve G. Doğu Anadolu bölgelerinde sürdürülür. Bu standart üretim, ikinci ürün ekimi ile artırılabilir. Çukurova başta olmak üzere birçok yörede, mısırın ikinci ürün tarımı sorun yaşamaktadır. Özellikle havadan ilaçlamaya getirilen kısıtlar ve sap-koçan kurdunun iki generasyonundan olumsuz etkilenmesi nedeniyle Türkiye minumum 100 bin hektarlık ikinci ürün tarımından yeterli yararlanamamaktadır. Tahmini 600 bin tonluk bu kaybın ana nedeni on yıldan beri söz konusu zararlılara dayanıklı transgenik mısır çeşitlerinin Türkiye’de tarımına fırsat verilmemesidir. Orijini Türkiye olmayan bu ürünün yabanileri de bulunmadığına göre “gen kaçma sorunu” da yoktur. Acaba ithalatla tükettiğimiz transgenik mısırı unutup, tüketicimizi GDO'lu ürünlerden mi korumağa çaba gösteriyoruz, yoksa İspanya, Fransa gibi 22 ülke çiftçisinin yararlandığı %30’luk düşük maliyet ve sair avantajı Türk çiftçisine sunmayı mı beceremiyoruz?
· Yukarıda değinilen etanol – biyoteknoloji araştırma sonuçlarından ABD yararlanmaya devam ededursun, konunun alfabesi ile ilgili bir soruyu yanıtlamaya çalışalım: “Türkiye’de etanol hedefli kaç ıslah projesi yürütülmektedir?
Prof. Dr. Nazimi Açıkgöz
EÜ Tohum Teknolojisi A&U Merkezi-
Tarla Bitkileri Bölümü